Reuzenzorg

Foto reuzencomité Kappaert

De reuzentraditie in Vlaanderen is bijna even groot(s) als de reuzen zelf: al in de 14e eeuw is er sprake van. In het begin verbeeldden ze Bijbelse of religieuze figuren, later kregen ze een plaatselijke, meer folkloristische inslag: volkstype, lokale legende, ‘mascotte’ van een gilde – de katholieke kerk kon niet bepaald lachen met die evolutie.

Onze regio moet niet onderdoen: Zuid-West-Vlaanderen telt vandaag ruim 60 reuzen. Immaterieel erfgoed dat we maar beter in topconditie houden. Niet alleen omwille van de reuzenpoppen zelf, maar ook de traditie. Reus en reuzenoptocht zijn namelijk onlosmakelijk met de stad/het dorp in kwestie verbonden: de reus wordt ingeschreven in bevolkingsregister, trouwt met naburige reuzen, krijgt kinderen en speelt de hoofdrol in liederen en dansen. Hij is, kortom, een échte inwoner.

Zwevegem heeft een mooi voorbeeld van materiële zorg: daar restaureert het feestcomité momenteel de papier-maché hoofden van de drie reuzen van de Kappaert: Filomene, Ivo en hun zoon Kaspaert werden in de jaren 50 werden gebouwd op initiatief van kapelaan Bleusé van de parochie. Aanleiding voor de restauratie? De viering van het 60-jarig huwelijk tussen Ivo en Filomene, dat op 1 september 1957 werd afgesloten. Ook voor de reuzenkleren wordt goed gezorgd: omdat het comité de reuzen in een schuur bewaart, worden ze altijd eerst ‘uitgekleed’ voor ze naar hun bewaarplek gaan – de kleren krijgen een plaats in een droge en stofvrije plek.

In Menen worden niet zozeer hoofden, maar wel de traditie zélf hersteld. Reus Jan van Meenen, gemodelleerd naar de edelman die destijds het altaar aan de stad schonk, wordt al in 1596 vermeld bij het vieren van de Sint-Jansprocessie. Al in 1626 bleek hij aan vervanging toe – niet voor de laatste keer trouwens. Maar op een bepaald moment werd hij verwaarloosd – anno 2016 bleek de reuzenpop in heel slechte staat en durfde hij niet meer buiten te komen. Alle hens aan dek dus om een volledig nieuwe Jan van Meenen te bouwen. Kunstenaars Henk Delabie en Jan Wijffels namen de taak op zich en knipoogden daarbij naar de stad: zo heeft Jan onder meer een asymmetrisch zeshoekig lichaam met klok op de borst, als verwijzing naar de belforttoren. Vandaag is Jan van Meenen fier om weer uit te rijden en doet hij de traditie van de reuzen weer blaken van gezondheid!

Zie ook