visie

Missie

De missie van erfgoed zuidwest is kort maar allesbehalve bondig:

zuidwest gelooft in de wervende kracht van het diverse erfgoed van onze ondernemende regio. Ze daagt lokale actoren uit om het erfgoed te laten (be)leven.

zuidwest wil vanuit deze missie een verlengstuk zijn van het lokale erfgoedbeleid, maar evenzeer een motor en vrijplaats zijn voor innovatie in de streek. Binnen het rijke bestaande netwerk van erfgoedbeheerders, erfgoedbewakers en erfgoedmakers willen we daarbij zowel inzetten op de online en offline hardware waar erfgoedorganisaties kunnen op bouwen; als werken aan de onderlinge verbindingen; en de ‘software’, namelijk de mindset en expertise die lokaal aanwezig zijn. Het erfgoedbeleidsplan stelt dan ook drie begrippen centraal. Doorheen de teksten vormen duurzaamheid, openheid en een ondernemende aanpak nauw verwante leidraden. Op die manier willen we erfgoedzorg bevorderen, de bestaande netwerken van erfgoednetwerkers op hun knooppunten versterken, het regionale netwerk uitbreiden en openstellen naar de vele andere lokale en regionale organisaties over de grenzen van de sector heen om zo een breder maatschappelijk draagvlak te bereiken.

Intergemeentelijk samenwerken

Het cultureel erfgoedconvenant en de werking van de erfgoedcel zijn zien als één van de sporen uit een duidelijke set van meerdere regionale hefbomen voor zowel onroerend als roerend erfgoed, waarvoor zuidwest samen met zijn partners verder de plannen uitwerkt en dezelfde centrale begrippen uit de visie wil concretiseren. Elk kent zijn trekker, timing en dynamiek:

  • De werking vanuit een intergemeentelijk cultureel erfgoedconvenant (erfgoed zuidwest)
  • De verdere uitwerking van een erfgoeddepotnetwerk en de concrete realisatie van een gezamenlijk erfgoeddepot voor roerend en onroerend erfgoed (in samenspraak met Stad Kortrijk en Provincie West-Vlaanderen).
  • Een intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst (IOED) voor bouwkundig, archeologisch en landschappelijk erfgoed (onder zusterorganisatie intercommunale Leiedal).
  • Een verdere samenwerking van de lokale archieven, eerst en vooral rond digitalisering.

Op die manier zorgen we op lange termijn nog meer voor een integrale en geïntegreerde aanpak.

sporen tot een intergemeentelijk erfgoedbeleid

Achtergrond

De regio Kortrijk is bij momenten een drukke en warrige regio. Een onopmerkzame bezoeker zou de slierten lintbebouwing langsheen rivieren, kanalen, steenwegen, snelwegen en het spoor maar al te gauw verwarren voor één grote stad, voor de snelle passant slechts een voorloper is voor wat aan de andere kant van de grens ligt te wachten… De kale betongevels van textielbedrijven langsheen de E17 doen misschien anders vermoeden, maar in de dynamische streek van Zuid-West-Vlaanderen is erfgoed overal. In een oogopslag weerspiegelt het ruimtelijk lappendeken immers de diverse verhalen van de streek, groot geworden in het zichzelf steeds herdenken en de noeste mentaliteit van zijn bevolking van doeners, werkers en bedenkers… Diverse grenzen, verbindingen, netwerken, gebeurtenissen en evoluties vormen in onze streek een historische palimpsest en een gelijkaardig thematisch lappendeken van zowel streekverbindende als lokaal onderscheidende elementen. Een oplijsting doet de diversiteit van de streek oneer aan en kan slechts als staalkaart dienen. Denken we maar kleine en grotere thema’s zoals de ‘slechts’ 300 jaar oude grens, de barrièresteden, de lange traditie arbeidsmigratie in en uit de regio, het industrieel erfgoed, de twee oorlogen, het rijk archeologisch verhaal in elke gemeente, de brede netwerken van vlas, tabak, textiel, pannen en bakstenen, metaaldraad, maar ook de dorpscinema’s, de landelijke roots, de vinkensport,…

Je struikelt dan ook over dit erfgoed doorheen het steeds hertekende landschap, je snuift het op in de historische stads- en dorpskernen, je raakt het aan in lokale musea en archieven, bibliotheken en in de vele bedrijven die hun pedigree vinden in dit erfgoed. Het wordt actief bediscussieerd in het kranige verenigingsleven, en het (her)leeft tussen de oren van de dense bevolking. Als een streek die zichzelf – gisteren en vandaag – moet en wil heruitvinden, ontstaat zo een uitdagende maar inspirerende spanning.

De dertien lokale overheden en hun partners geloven volop in de versterkende rol die het roerend en immaterieel erfgoed en hun dragers kunnen spelen in deze continue dynamiek; in het lokaal, sociaal, ruimtelijk en economisch weefsel; en in de inspiraties die dit kan bieden voor een uitdagende toekomst.
De uitdaging ligt er dan ook in het erfgoed duurzaam te behouden, het erfgoedveld te versterken en tegelijk actueel te houden. Lokale besturen, elk binnen hun mogelijkheden, nemen hier alvast een cruciale rol in om zowel het vrijwillig als het professioneel erfgoedveld zo sterk mogelijk te ondersteunen. Vele gemeentes nemen daarbij vanuit het gemeentelijk archief of museum een katalyserende rol op, en in de centrumstad Kortrijk kan men bouwen op de dynamiserende rol van regionale ingedeelde musea, het rijksarchief en een stedelijk erfgoedconvenant.
Vanuit de intergemeentelijke samenwerking zuidwest, die al bijna twintig jaar culturele uitwisseling, coproductie en communicatie mogelijk maakt, is onderling een sterke samenwerking gegroeid rond cultureel erfgoed. Vanuit deze projectmatige samenwerking en de opgebouwde expertise, onder meer rond lokaal collectiebeleid en intergemeentelijke depotwerking, wil erfgoed zuidwest het lokale erfgoed nog sterker ondersteunen in de zorg, ontsluiting en verbreding.