Textiliens over (pool)textiel

Textiliens vertellen over pooltextiel

Op donderdag 17 mei vormde de bibliotheek van Vichte het decor voor een textielavond. Geen toevallige locatie, het gebouw maakte vroeger deel uit van het textielbedrijf Steverlynck. Samen met zo'n 30 echte textiliens werden herinneringen aan de textielnijverheid bovengehaald. Meegebrachte objecten werden gefotografeerd. Met deze herinneringen, de vele aangeduide bedrijven, een textielkaart-in-wording gaat erfgoed zuidwest in de komende maanden verder aan de slag. We laten je even proeven van de oogst - en de foto's - van deze avond.

Wist je dat?

  • Op de eerste maandag na Driekoningen werd Weversmisdag gevierd. De vakbonden voorzagen op deze verlofdag een feestprogramma met onder andere een misviering, een maaltijd, toespraken, een optocht, enz. Weversmisdag viel - toevallig - vaak samen met de grote textielbeurzen in Duitsland (Domotex, Heimtextiel) waarop de bazen aanwezig waren. En als de kat van huis is...
  • Aanvankelijk was de breedte van het gebouw gelijk aan de breedte van het te weven tapijt. Later maakte men bredere getouwen en werden de stukken achteraf versneden. 
  • Tijdens weversmisdag werden een eredeken en een textielprinses verkozen. Iedereen was kandidaat, opdrachten waren er niet. Ieder had recht op één stem. Onderling werd wel afgesproken op wie men ging stemmen. De winnaars kregen - naast een lint/medaille en foto in de Volkswacht - ook een gratis maaltijd.
  • De tapijtwever was een 'seigneur', het was een eerbaar beroep. De wever had een grote verantwoordelijkheid: een fout in het weefsel maakte het waardeloos. Door het 'dubbelstuk weven' betekende dit direct dubbele pech. 
  • Thuiswevers, thuisstiksters, thuisstopsters... Binnen de (pool)textielindustrie werd heel wat thuis gewerkt. Men werd per stuk, of per lopende meter betaald. Als op vrijdag de patrons passeerden stond de whiskey/cognac klaar voor bij de koffie.
  • Weven was geen ongevaarlijk beroep. De schietspoel schoot soms uit haar baan. Niet alleen een gevaar voor de muren van de fabriek, ook voor de wever zelf.
  • Binnen de fabrieken werd gewerkt in een ploegenstelsel. Vaak werkten man en vrouw in dezelfde fabriek. Door het ploegenwerk wisselden ze elkaar af, koppels communiceerden via briefjes omdat ze elkaar zo weinig zagen. 
  • Wevers werden per 'scheute' betaald. Met de scheutenteller - die op de as stond - werd wel eens 'gefoefeld'. 
  • Door de combinatie van stof, vet, stiekem rokende wevers en soms houtkachels midden in de fabriek, was het brandgevaar groot. De brandweer in Vichte werd opgericht op initiatief van een tapijtbedrijf. 
  • Om pooltextiel te weven zijn er kartons nodig. Deze kartons werden vaak zo gemaakt dat ze enkel op de machines van een bepaald bedrijf werkten. Dit om kopiëren tegen te gaan. 
  • De weversknoop had je best in de hand. Deze meest platte en kleine knoop - gebruikt om twee touwen aan elkaar te zetten - is amper zichbtaar in het weefwerk en blijft niet haperen in het getouw. 
  • Getouwen maakten zeer veel lawaai, toch was er vaak maar weinig bescherming tegen het geluid. Sommige wevers staken watte in de oren, pas later werden oordopjes verplicht. 
  • ...

Met al deze herinneringen gaan we aan de slag. Binnenkort meer!

Een blik op de kaart?

Samen zetten de deelnemers bedrijven, thuiswevers en markante plekken in het textielweefsel van Vichte in de jaren 50-70 op kaart. De kaart is zeker nog niet af, en misschien draagt ze nog heel wat tikfouten, foute locaties, en ontbreken er nog heel wat spelers- denk bvb. maar aan de vele thuiswevers.

Aanvullingen kan je ons steeds bezorgen via erfgoed@zuidwest.be!

Op volledig scherm weergeven Bekijk de foto's

 

zie ook

Pooltextiel

PoolTextiel

onderzoek
ontsluiting

ik-xploreer mee!

registratie
ontsluiting
onderzoek