Netwerk jouw erfgoed op kaart - verslagen

Wist je dat zuidwest haar kaarten veelal kostenloos maakt, met open source sites, open data en dito software-pakketten? Tijdens de workshop 'Jouw erfgoed op kaart' op 12 maart 2019 werden erfgoedlocaties en -verhalen op een digitale kaart geplaatst. Van daaruit groeide een nieuwe afspraak, een lerend netwerk waarin ervaringen en vragen worden uitgewisseld. Het netwerk staat open voor iedereen. Het verslag lees je hier!

Op deze pagina vind je een overzicht van de behandelde thema's en hyperlinks. erfgoed zuidwest organiseert deze vorming in het kader van het project Ik-xploreer mee

Snel naar:

  1. Startvorming 12 maart 2019 
  2. Afspraak mei 2019
  3. Software

Startvorming 12 maart 2019

Opwarmer

Met een Mentimeter werd gepeild naar de verwachtingen en voorkennis. Deelnemers willen graag aan de slag om historische locaties, onroerend erfgoed, hofsteden of artikels op kaart te plaatsen. Er is interesse in de realisatie van een stadsparcours en de Ik-Xploreer mee!-kaart. Tot slot is men benieuwd waar oude kaarten geraadpleegd kunnen worden. 

Opdracht A - Maak een kaart met Batchgeo

Met Batchgeo kan je eenvoudig kaarten maken vanuit een tabel met meerdere locaties. Tijdens de opdracht gingen we aan de slag met de gegevens uit deze tabel (google sheets).

1. Vul de tabel aan met je eigen locaties (tabblad 1). Geef een persoonlijk adres op, een herinnering. Kopieer de ingevulde cellen (inclusief de titelvelden).

2. Plak deze gegevens in het veldje op batchgeo om hier een kaart van te maken. Kies 'Bevestig & stel opnieuw in', duid per veld aan in welke kolom deze gegevens te vinden zijn. Bij 'Groepeer met/Thematische waarde' kies je het veld waarmee je de waarden wil onderscheiden. Op basis van de gegevens in deze kolom krijgen de markers op de kaart een kleurtje (bv. alle gegevens met als waarde '7de eeuw' verschijnen met een gele marker, alle gegevens met waarde '8ste eeuw' verschijnen als groene marker, enz.)

3. Probeer dit ook eens met het lijstje dorpen (tweede tabblkad in google sheets) of ga aan de slag met je eigen tabel. 

Historische kaarten online

De laatste jaren werden heel wat inspanningen geleverd op historische kaarten online toegankelijk te maken. Bekijk dit overzicht (Blomme, H. 2016) of bezoek onze persoonlijke voorkeuren:

cartesius.be

Cartesius is een initiatief van federale instellingen zoals de KBR, het rijksarchief, het Koninklijk museum voor Midden-Afrika en het NGI. Ze herbergen een schat aan info. Eerst en vooral kan je via de site op een geografische manier zoeken naar oude foto's of kaarten. Zeer interessant zijn de oude stafkaarten en luchtfoto's. Een gelijkaardige aanpak biedt oldmapsonline.org, de site biedt je een catalogus en je kan steeds klikken op "view as overlayer".  

geopunt.be

Geopunt is de Vlaamse portaalwebsite voor alle geografische gegevens van het departement Informatie Vlaanderen. Ze bundelt de geografische overheidsinformatie van de Vlaamse Overheid. Voor historisch onderzoek is ze interessant omdat je er kaarten van  Fricx (1712), Ferraris (1771-78), Vandermaelen (1846-54) en Popp (1842-79), de Atlas der Buurtwegen (1841) evenals een aantal historische luchtfoto’s (vanaf 1971) terugvindt. Bovendien kan je kaarten combineren, naast elkaar houden (kaarten vergelijken). Geopunt biedt nog heel wat toeters en bellen, en onder de motorkap kan je de site ook gebruiken als toegangspoort tot de oorpsronkelijke gegevens, die veelal vrij te downloaden zijn voor verder gebruik. Tientallen  afdelingen van de Vlaamse overheden bouwen bovendien op de gegevens hun afzonderlijke geoportalen op de geopunt data. Een goed voorbeeld is geo.onroerenderfgoed.be of DOV.vlaanderen.be. GISwest.be is een gelijkaardig initiatief van de provincie West-Vlaanderen. Hun geoloket voor trage wegen (onder mobiliteit) biedt je een historische blik.

En over de grens?

In frankrijk biedt de  portaalsite géoportail.gouv.fr je rijke kaarten en luchtfoto's, en via de kaarten van de regio Lille (MEL) kan je voor de Leie-grens tot de jaren 20-30 teruggaan. Ook de Waalse overheid heeft een vergelijkbaar géoportail.

Honderden geoportalen?

Stilaan bouwt elke overheid of organisatie haar geoportaal, geo-app of ander portaal. Zo bieden Kortrijk en Harelbeke een overzicht van historische panden, of laat nostalgeo je toe oude foto's te koppelen aan hedendaagse locaties. In Brussel en Brugge heb je bovendien specifieke platformen voor huizenonderzoek.

Aan de slag

  • Google Earth Pro / Google MyMaps - commercieel platform voor het delen van plaatsen. Je hebt er heel wat opties, en kan er ook geocoderen zoals bij geobatch. Kaarten kan je delen, de symbologie aapassen, etc.
  • UMAP - open source platform voor het maken van digitale kaarten.

Opdracht B - Speur je mee naar oude schoorstenen?

Gebruik wat je geleerd hebt om in Desselgem roterijen en schoorstenen te vinden op historische luchtfoto's, doorgaans vind je ze langs de Leie. UMAP, Google Maps,... jij kiest je platform. Begin met hedendaagse luchtfoto's en een kaart om de juiste locaties te vinden. Noteer naast de vaste velden naam, beschrijving ook een adres en maak een veld waarin je noteert of de roterij/schoorsteen/... nog bestaat. Je kan ook meebouwen aan de Schoorstenenkaart (Umap) van zuidwest. 

Tips

  • Vele databronnen vereisen een verwijzing. Ga na hoe je je databron vermeldt. Google Maps mag je bijvoorbeeld enkel als een screenshot publiceren, inclusief de navigatie-elementen.
  • Denk eerst na over je veldenstructuur en datastructuur.
  • Denk er ook aan je karteerproces op te nemen, met daarin bvb. de datum waarin je de data toevoegde, waar je de data haalde.

Bekijk de presentatie

Lerend netwerk 14 mei 2019

Op 14 mei focusten we op het integreren van oude kaarten en beelden, door georeferentie. Samen met Dieter van Velt VZW stonden we ook even stil in het maken van een dynamische bomenkaart, klaar voor gebruik op de VELT website.

Praktijkervaring A - Kaarten georeferen met Georeferencer.com

Gebruik Cartesius.be om een oude luchtfoto van jouw gemeente te vinden. Je kan deze foto in lage resolutie op je computer bewaren. Surf naar georeferencer.com (gebruik eventueel een 'incognito-venster'). Laad je foto op en duid op de kaart enkele gelijke punten aan. Op basis van deze punten zal georeferencer de kaart mappen met de foto. Met jouw tests op georeferencer leer je de mogelijkheden van georefereren kennen, en hoe je luchtfoto's, oude plannen, kan integreren voor jouw kaartdoeleinden. De software is echter betalend. Alternatieven zijn google earth of een software-opliossing via QGIS.

alternatief - Kaarten georeferen met Georeferencer.com gebeurt door zeer specifieke controlepunten die je terugvindt in de bronkaart en de doelkaart. Wiskundige algorithmesb berekenen vervolgens de transformatie. Met Google Earth Pro kan je op een snelle en ruwe manier ook beelden bovenop een kaart projecteren. Het vergt wat oefening. Zo ga je te werk: Gebruik Google Earth Pro om jouw omgeving op te zoeken en via de menuknop (toevoegen > Beeldoverlay Toevoegen) kan je de luchtfoto toevoegen en met de groene sympolene (kruis, ruit,...) kan je je beeld roteren, verschijven, en verklijnen. Let daarbij op de grenzen van het beeld om een goede overlay te maken, en gebruik wegen en herkenbare structuren als leidraad. Je kan de transparantie wijzigen om gemakkelijker te werken.

Prakijktervaring B - geocoderen met google mymaps

Heb je een lijst van adressen met belangrijke info, dan kan je met mymaps.google.be deze gegevens op de juiste plek zetten. Het resultaat, een Google kaart, kan je me vrienden en collega's delen, downloaden of ook in een site integreren. Hoe je dit aanpakt bekijk je hier.

Software

Google Earth Pro

Google Earth Pro is er om te kijken, de wereld te ontdekken maar laat ook toe zelf lagen aan te maken met vector-info. Die info kan je op haar beurt exporteren, delen, publiceren. Interessant is ook dat Google Earth toelaat op een brutte manier raster-beelden te georefereren.

QGIS

QGIS is een open source GIS-software pakket met alle toeters en bellen die ook professionelen gebruiken. Er is bovendien een geopunt.be plugin zodat je rechtstreeks data kan inladen. Zoals een volwaardig GIS laat QGIS toe kaarten te maken, symbologie aan te passen, analyses te maken, beelden te georefereren, databanken te integreren, externe lagen in te halen, en zoveel meer. QGIS is beschikbaar voor Linux, Mac, Windows,...

ArcGIS online

ArcGIS van ESRI is het commerciële pakket bij uitstek. De Desktop versie is enkel betaalbaar voor bedrijven. Hun gratis online versie laat je toe diverse lagen te combineren en het werk van anderen te ontdekken. Je vindt er ook heel wat cartesius lagen.

Google MyMaps

Google Mymaps is een snelle omgeving om zelf punten, lijnen en vormen op een kaart te zetten en er vervolgens gegevens aan te koppelen. Google is sterk in het gebruiksgemak en in de aanpassingen die je kan maken in de legende. Bovendien kan je het kaartje gemakkelijk delen, rechtstreeks met andere kaart-collega's, met geïntereseerden of via 'iframes' in je eigen website.