zuidwest ontspoort - Open Monumentendag 2014

zuidwest ontspoort
open monumentendag

Projectcoördinator: zuidwest 
Projectpartners: Lokale organisatoren in Zuid-West-Vlaanderen, NMBS, Intercommunale Leiedal
Tijdstip: 14 september 2014

Op zondag 14 september 2015 kon je naar tweejaarlijkse traditie heen en weer pendelen doorheen een regiobreed monumentenaanbod in Zuid-West-Vlaanderen. Lokale organisatoren bundelden de krachten om tijdens Open Monumentendag het verhaal van de 175ste verjaardag van de spoorlijn Gent-Kortrijk en de ontsporing van de streek te vertellen.

Beschrijving project

175 jaar spoorlijn Gent-Kortrijk

In September 1839 werd de spoorlijn Gent-Kortrijk officieel ingehuldigd. Snel gevolgd door verdere spoorlijnen en een vertakt netwerk van buurtspoorwegen, was de spoorweg één van de belangrijke motors voor de industrialisering van onze steek. Wat leest als een succesverhaal, veranderde op cruciale wijze Zuid-West-Vlaanderen. De lijn betekende de start van de pendelarbeid, toen nog richting Henegouwen en Noord-Frankrijk; liet het transport toe van indrukwekkende hoeveelheden vlas- en kleiproducten; en veranderde finaal ook het landschap en de stedenbouw, met de bouw van stations en de aanleg van stationswijken.

Ook vandaag laat dit uitgebreid ijzeren netwerk en zijn bijhorende infrastructuur nog duidelijke sporen na en staat het in de kijker, zij het als trage wegen, als te herbestemmen gebouwen of als spiksplinternieuwe stationsgebouwen… Tegelijkertijd staan we met z’n allen ‘stil’ in afwachting van een nieuwe mobiliteit en een nieuwe infrastructuur voor het openbaar vervoer.

In spoorlocaties te Avelgem, Harelbeke, Kortrijk, Zwevegem, Waregem en Wevelgem was de tentoonstelling onder de naam zuidwest ontspoort te bezoeken. De tentoonstelling wierp een blik op de restanten, de geschiedenis en de toekomst van dit uniek erfgoed en ons openbaar vervoer. Vier thema’s kwamen aan bod:

  • Sporen uit het verleden, wissel naar de toekomst: de spoorlijn als geschiedenis: het ontstaan van de spoorlijn Gent-Kortrijk, de controverse bij het ontstaan van de eerste spoorwegen en de rol van het spoor tijdens de Eerste Wereldoorlog.
  • Een mooie lijn: de trein als landschapsarchitect: stationsgebouwen als stadsambassadeurs, het spoor als bruggenbouwer, en het spoor als motor voor stadsavernieuwing.
  • Regio op de rails: het spoor als industrieel succesverhaal: de rol van de spoorwegen in de vlasarbeid, goederenvervoer binnen de keramieknijverheid (pannen en bakstenen) en de grensarbeid.
  • Vlotte verbinding: het spoor als netwerker: het buurtnetwerk (stationsbuurt, pendelwijken), het regionaal spoornetwerk en het interregionaal netwerk.

zuidwest ontspoort zuidwest ontspoort 

Door middel van rondleidingen, fietstochten, wandelingen,… namen ook lokale organisatoren je op tocht doorheen stationsgebouwen, –wijken en hun omgeving.

Tot slot werden reizigers op de feestlijn – tussen Kortrijk, Harelbeke en Waregem – in de stations onthaald met de nodige muzikale omkadering.

Documenten/Links

Bekijk de informatiepanelen van de tentoonstelling zuidwest ontspoort, 175 sporen in de regio. 

Meer info

tijs@zuidwest.be