Tapijtsgeest

Beaulieu - Flandria
onderzoek
ontsluiting

Na de tweede wereldoorlog wordt Zuid-West-Vlaanderen een speler van wereldformaat op het vlak van tapijten. De kiem van deze industrie, samen met meubelstoffen, gaat terug naar het einde van de Eerste Wereldoorlog. In 2019 & 2020 focust erfgoed zuidwest op de geschiedenis van het pooltextiel in Zuid-West-Vlaanderen. 

Pooltextiel?

Kenners zullen vertellen dat je het verhaal van deze 'pool'weefsels - de technische term voor deze productie - kan aanhaken aan de crisis in de vlassector vanaf 1955. De opkomst van synthetische weefsels en de terugval van inkomsten, betekenen het einde van vele root- en zwingelactiviteiten. Netwerken van vlassers worden in de reconversie netwerken van "tapijtbaronnen" met thuiswevers, onderaannemers en een zeer fijnmazig weefsel van producenten van machines, onderdelen, basismaterialen, ontwerpen. Schaalvergroting komt er zeer snel en natuurlijk zijn bedrijven als Beaulieu, Vande Wiele en Balta ronkende namen, maar het netwerk is groot… en strekt over heel wat grenzen.

Zeker in de beginfase ontstonden ook grote bedrijven in een lokaal verankerd netwerk, en al verhuisden vele bedrijven naar industrieterreinen, de vele getuigenissen van deze industrie vind je nog sterk in de dorps- en stadskernen, of op het platteland, niet ver van waar ooit de familiehoeve stond. Alleen al vandaag telt de Kruispuntdatabank Ondernemers een 130-tal bedrijven in de regio actief in de pooltextielindustrie. Veel van dit poolweefsel in Vlaanderen is Zuid-West-Vlaams, met banden naar zowel het noorden als het zuiden, en met een zwaartepunt rond Kortrijk, Deerlijk, Vichte en Waregem.

Wat hebben we al gedaan? 

In november en december 2019 kwamen textiliens op verschillende momenten samen in de bibs van Deerlijk, Harelbeke en Waregem. Het was er telkens een gezellige koffieklets waarbij mensen hun verhaal deelden en herinneringen werden uitgewisseld. De oproep om materiaal en foto's mee te brengen, werd gehoord en heel wat mensen brachten dan ook schatten van op zolder mee! Een medaille van textieldeken, een uitnodiging voor weversmisdag, maar vooral veel foto's.

In samenwerking met het Industriemuseum, Texture, Mudel en het stadsmuseum van Lokeren werd op 8 maart 2020 een grootschalige textieldag georganiseerd in Gent. Wevers, bobijnopzetsters, meestergasten en bedrijfsleiders uit Oost-en West-Vlaanderen ontmoetten elkaar voor een namiddag vol koffie, taart en verhalen. 

Waar staan we nu?

Uit de vele interessante interviews, gesprekken en ontmoetingen, is met een achttal geïnteresseerden een soort werkgroepje opgericht. Zij staan de erfgoedcel bij op een driemaandelijkse samenkomst om de vraagtekens in te vullen, textielbegrippen extra uit te leggen, nog eens te vertellen wat 'dubbelstuk' precies betekent... Zo proberen we een zo volledig mogelijk beeld te schetsen van de sector en ons een weg te banen door de gigantische hoeveelheid aan informatie en kennis die er in de hoofden en harten van textiliens leeft.

Waar willen we nog naartoe?

In het najaar van 2020 staat er een tentoonstelling op het programma. Deze zal rondreizen in onze regio en halt houden in verschillende gemeentes. Als textilien kan je er je hart ophalen met herkenbare verhalen, grappige foto's en heel wat activiteiten. Maar ook zonder voorkennis ben je meer dan welkom! We leren je de kneepjes van het vak, leggen je van naaldje tot draadje uit hoe alles werkt en dompelen je onder in een volledig nieuwe wereld.

We zijn nog steeds op zoek naar jouw input! Heb je nog ergens verborgen textielschatten liggen? Oude stalen, bobijnen, foto's of een hoofd vol herinneringen? Stuur dan zeker een mailtje naar emma@zuidwest.be en zij neemt graag contact met je op!

Ps. Werkte je zelf als bobijnopzetter bij een grote textielfabrikant? Of had je grootvader een thuisweverij? Was je erbij tijdens de West-Vlaamse Textieldagen? En wat betekende de weversmisdag voor jouw bedrijf? We zijn benieuwd naar jouw herinneringen. Maar ook foto's zijn meer dan welkom. Heb je nog foto's van je werkkledij? Of van je collega's tijdens het jaarlijkse bal? Alles kan! Deel je verhaal via de Herinner-Inbox